Mula sa Pagkawasak Patungo sa Pagbabagong-Buhay: Ang Paglalakbay ng Isang Ama Pabalik sa Kanyang Sarili

Stories of Resiliency, Hope and Restoration (TAG)

Sa labas lamang ng mga pader ng Manila City Jail, may nagaganap na isang tahimik na rebolusyon. Isang kuwentong marahang bumubulong ng pag-asa at ikalawang pagkakataon. Hindi ito ang uri ng kuwento na karaniwang napapabalita, ngunit ito ang uri ng kuwentong tumatagos sa puso.

Ito ang kuwento ng BANDILA, na nangangahulugang Bagong Buhay ng Dating Inalisan ng Laya, isang programang aftercare na pinangungunahan ng pananampalataya at tumutulong sa mga dating nakulong o Persons Deprived of Liberty (PDL) na muling buuin ang kanilang buhay nang may dangal.

Noong Enero 2025, isinilang ang BANDILA,isang pangarap ni Sr. Tammy Saberon ng Missionary Sisters of St. Columban, katuwang si Mr. Derek Santos ng PRESO, Inc. Sa tulong ni Jail Superintendent Lino M. Soriano, ang programa ay nagkaroon ng tahanan sa Carcel de Manila Multi-Purpose Hall.

At dito natin nakilala si Jessie.

Kapag nagsasalita si Jessie Paul Sapno ngayon, may dala itong tahimik na katatagan na minsan ay wala sa kanyang buhay. Sa edad na 41, siya ay ama ng apat na anak, isang partner na nagsisikap muling buuin ang tiwala, at isang lalaking unti-unting natutong mamuhay nang may layunin. Ngunit hindi pa nagtatagal, ang kanyang mundo ay unti-unting gumuho.

Noong Setyembre 2024, si Jessie ay naaresto sa isang police operation laban sa ilegal na sugal at kinasuhan ng illegal possession of firearms, isang paratang na mariin niyang itinatanggi. Ngunit bago pa man ang pag-aresto, batid na ni Jessie na siya ay naliligaw na ng landas. “Hindi na ako namumuhay nang tama,” amin niya. “Nalulong ako sa droga. Nawala ko ang sarili ko.”

Bago pa man siya makulong, winasak na ng adiksyon ang kanyang mga relasyon. Lumayo ang kanyang mga kapatid. Nahihirapan ang kanyang partner na si Rina na itaguyod ang pamilya. Ang kanilang mga anak ay tila unti-unting napapalayo. Na para bang ang kanilang kaligayahan ay para sa isang buhay na hindi na niya karapat-dapat makamit.

Inalis ng pagkakakulong kay Jessie ang lahat ng pamilyar sa kanya, ngunit binigyan din siya nito ng isang bagay na matagal na niyang wala: oras. Oras upang harapin ang sakit na kanyang idinulot, ang mga pagkakamaling nagawa, at ang lalaking nais pa rin niyang maging. Para kay Jessie, ang kulungan ay naging isang hindi inaasahang lugar ng pagninilay at pagbabalik-loob.

Nang ilunsad ang BANDILA Aftercare Program noong Enero 2025, isa si Jessie sa mga unang lumahok. Agad siyang tinamaan sa kakaibang pagturing sa kaniya ng programa. Hindi siya tinignan bilang numero ng kaso o paratang. Sa halip, tinanong siya ng mas malalim: Sino ang gusto mong maging paglabas mo rito?

Sa pamamagitan ng counseling, spiritual formation, life-skills sessions, at vocational training, unti-unting naniwala si Jessie na posible ang pagbabago. Sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, nakakita siya ng hinaharap na hindi hinuhubog ng hiya o simpleng pag-survive, kundi ng responsibilidad at dangal.

Noong Pebrero 10, 2025, si Jessie ay nakalaya sa pamamagitan ng plea bargaining. Marami sa kanyang kalagayan ang bumabalik sa parehong kalsada at bisyo. Ngunit pinili ni Jessie ang ibang landas. Siya ay bumalik—hindi sa dati niyang buhay, kundi sa BANDILA.

Sa BANDILA, sumali siya sa sewing livelihood initiative, kung saan natutunan niya hindi lamang ang isang kasanayan kundi ang disiplina ng pagtatapos ng sinimulan at pagiging bahagi ng mas malaking layunin. Nang ilunsad ang “Padyak Para sa Pagbabago,” si Jessie ang naging kauna-unahang benepisyaryo. Binigyan siya ng bisikleta, thermal bread bag, at higit sa lahat—tiwala.

Matapos niyang makumpleto ang mga sesyon ng “Bukas Loob Tungo sa Pagbabagong Buhay,” nakatanggap si Jessie ng maliit na microbusiness loan upang makapagsimula ng street-food stall malapit sa kanilang bahay. Hindi man malaki ang kita, napakalalim ng epekto. Sa unang pagkakataon, siya ay kumikita nang marangal, nakapagbibigay sa pamilya, at muling tinutupad ang kanyang papel bilang ama.

Kahit nang humina ang sewing livelihood dahil sa mababang benta, hindi siya iniwan ng BANDILA. Sa halip, nag-adjust ang programa. Patuloy na lumakad ito kasama si Jessie, muling tinasa ang kanyang pangangailangan, at nagbigay ng suporta kung saan ito higit na mahalaga. Ang ganitong uri ng tuloy-tuloy na pag-aaruga ang naging pagkakaiba sa pagitan ng pagbabalik sa bisyo at pananatiling matatag.

Sa kasalukuyan, si Jessie ay nagsisimba tuwing Linggo sa Quiapo Church, pinagtitibay ang kanyang bagong buhay sa pananampalataya. Napansin din ng kanyang komunidad ang kanyang pagiging maaasahan at integridad. Inanyayahan siya ng kanilang barangay captain na magsilbi bilang barangay tanod dalawang beses sa isang linggo—isang papel na nagbibigay ng karagdagang kita at naibalik na dangal.

Marahil ang pinakamasayang yugto ay naganap noong nakaraang Pasko, ang unang pagkakataon matapos ang maraming taon na muling nagsama-sama si Jessie, ang kanyang partner, at dalawa sa kanilang mga anak sa iisang bubong. Hindi ito perpektong pagdiriwang, ngunit ito ay totoo. At pinaghirapan.

Ipinapaalala ng kuwento ni Jessie Sapno na ang reintegration ay hindi isang pangyayari lamang kundi isang paglalakbay. Sa tuloy-tuloy na suporta, matiyagang paggabay, at paniniwala sa ikalawang pagkakataon, ang mga buhay na minsang isinuko ng lipunan ay maaari pang maibalik. Ang pagsuporta sa BANDILA ay pamumuhunan sa mga amang tulad ni Jessie, sa mga pamilyang tulad ng sa kanya, at sa mga komunidad na nagiging mas ligtas at mas matatag sa pamamagitan ng tunay na pagbabago.

Read our initial story about Jessie: Raising the Banner of Hope: The Story of Jessie and the Calling Behind BANDILA